VPS və VDS arasındakı fərq nədir?

VPS və VDS nədir?

VPS (Virtual Private Server) və VDS (Virtual Dedicated Server) — fiziki serverin virtuallaşdırma vasitəsilə bölünmüş hissələridir. Hər ikisi sizə ayrıca server kimi işləmək imkanı verir, lakin resursların ayrılma üsulu fərqlidir.

Praktikada əsas fərq resursların zəmanətliliyindədir: VDS adətən overcommit olunmayan, tam ayrılmış CPU və RAM deməkdir, VPS isə bəzi provayderlərdə resursları bölüşə bilər.

Əsas fərqlər

Hansı sizin üçün uyğundur?

Aşağıdakı sadə qaydaya əməl edin:

• VPS — saytlar, korporativ portallar, dev/test mühitləri və orta yüklü tətbiqlər üçün.
• VDS — 1C, CRM/ERP, yüklü verilənlər bazaları və sabit performans tələb edən sistemlər üçün.

Performans baxımından

VDS resursların zəmanətli olması sayəsində “noisy neighbor” effektindən qorunur — yəni başqa istifadəçinin yükü sizin performansınıza təsir etmir. NVMe SSD, sürətli şəbəkə və düzgün konfiqurasiya ilə hər ikisi yüksək nəticə verir.

Neçə core (vCPU) — və niyə prosessorun nəsli vacibdir?

Core (vCPU) — prosessorun sizin serverinizə ayrılan hesablama axınıdır. Core sayı çox olduqca server eyni anda daha çox işi paralel yerinə yetirir. Lakin core sayı şəklin yalnız yarısıdır: köhnə prosessordakı bir “vCPU” ilə yeni prosessordakı bir “vCPU” tamam fərqli performans deməkdir.

Buna görə də planları müqayisə edərkən yalnız core sayını yox, prosessorun modelini və nəslini də bilmək vacibdir. Hər nəsil təxminən +15–25% core başına performans artımı verir, köhnə Xeon v3/v4 (2014–2016) ilə müasir Xeon Scalable (Platinum/Gold) arasındakı ümumi fərq isə dəfələrlədir.

Praktik nəticə: iki serverdə eyni “4 vCPU / 8 GB” sürət baxımından dəfələrlə fərqlənə bilər. Bu, xüsusilə 1C, verilənlər bazaları, web və RDP-də nəzərə çarpır — burada təkcə core sayı yox, tək-thread sürəti vacibdir. Epro.io müasir enterprise Intel Xeon Scalable prosessorlarından (Platinum/Gold sinfi) istifadə edir, ona görə hər core daha çox iş görür. Provayderdən həmişə CPU modelini və nəslini soruşun.

Epro.io-da konkret olaraq — hər xəttin arxasında duran avadanlıq:

Bütün xətlər enterprise disklərdə RAID10 ilə işləyir (sürət + nasazlığa davamlılıq: diskin sıradan çıxması dayanma və ya məlumat itkisi demək deyil), ECC yaddaş (səhvlərdən qorunma) və aşağı düşməyən zəmanətli 1 Gbit/s port ilə. Məhz bu sabitliyə görə ən ucuz tarifin yuxarısına baxmağa dəyər.

Yalnız qiymətə deyil, sabitliyə də baxın

Ən ucuz VPS çox vaxt overcommit (resursların bir neçə dəfə satılması), köhnə prosessor, yavaş disk və real SLA-nın olmaması deməkdir. Qiymətdə bir neçə manat udursunuz, lakin bunu dayanmalar, yavaş cavablar və itirilən müştərilərlə geri verirsiniz.

Server seçərkən sabitliyi bu əlamətlərə görə qiymətləndirin:

• Zəmanətli resurslar — CPU/RAM overcommit olmadan.
• Müasir CPU — Xeon Scalable, 2014-cü ilin prosessorları yox.
• RAID10-da Enterprise NVMe və ECC yaddaş.
• 99.9% SLA və birbaşa girişlə real dəstək.

Qısa checklist

• Sabit, proqnozlaşdırılan performans lazımdır? → VDS
• Büdcə əsas amildir, yük ortadır? → VPS
• 1C / DB / yüksək yük? → VDS
• Yerli IP və aşağı gecikmə? → Azərbaycanda yerləşdir

Azərbaycanda vəziyyət

Azərbaycanda VPS/VDS seçərkən serverin fiziki yeri vacibdir: Bakıda, Tier III data mərkəzində yerləşən server yerli istifadəçilər üçün aşağı gecikmə, yerli IP və məlumatın ölkə daxilində saxlanmasını təmin edir. Epro.io Delta Telecom Tier III DC-də, RIPE NCC LIR statusu ilə işləyir və ödənişi manatla qəbul edir.

Niyə eyni xarakteristikalarda belə Azərbaycandakı server daha sürətli işləyir

Xarakteristikalar (CPU, RAM, disk) serverin sorğunu nə qədər sürətli emal etdiyini müəyyən edir. Lakin istifadəçinin cavabı nə qədər tez aldığını şəbəkə — yəni fiziki məsafə və round-trip time (RTT) — müəyyən edir. Bu, dəmirdən asılı deyil: eyni iki server belə harada yerləşməsindən asılı olaraq fərqli hiss olunur.

Server Avropadadırsa, hər data paketi Bakıdan Avropaya və geri gedir — bu, hər əmələ onlarla millisaniyə əlavə edir. Bakıdakı server isə Azərbaycandan olan istifadəçi üçün yerli marşrutlarla cəmi bir neçə millisaniyə RTT verir. Adi saytda bu az nəzərə çarpır, lakin interaktiv protokollarda fərq hiss olunur.

RDP və web-tətbiqlər gecikməyə xüsusilə həssasdır. RDP interaktiv protokoldur: hər klaviş basışı və siçan hərəkəti serverə gedir və geri qayıdır. Yüksək RTT-də nəzərə çarpan “ləng” hiss yaranır. Eyni şey web-panellərə (1C, CRM, admin panelləri) aiddir: hər klik bir sorğu-cavabdır və aşağı RTT-də interfeys ani kimi hiss olunur. Buna görə də Azərbaycandan olan müştəri üçün Bakıdakı yerli server demək olar ki, həmişə eyni xarakteristikalı xarici serverdən daha cəld işləyir.

Tez-tez verilən suallar